گپی با امیرمهدی ژوله؛ ساموراییِ ممنوع التصویر!

روزنامه همشهری - مهرداد رسولی: بین هنرمندانی که برای رسیدن به اوج شهرت و محبوبیت جهت پر پیچ و خمی را پشت سر گذاشتند امیر مهدی ژوله یک استثناست؛ کسی که در کسوت روزنامه نگاری حرف برای گفتن و در قامت نویسنده طنز سوژه برای نوشتن داشت و حالا در جهتی قدم گذاشته که بسیاری از هنرمندان مدت هاست به واسطه متن های تند و تیزش در آن قدم زده اند.

گپی با امیرمهدی ژوله؛ ساموراییِ ممنوع التصویر!

او کننده نسلی است که در برابر فشار ها سر خم نمی کند و اهل خطر کردن است؛ خطراتی که به حذف تدریجی اش از تلویزیون و حتی مانع پخش تصویرش در تیزر های تبلیغاتی فیلم سامورایی در برلین شده است. با ژوله درباره فضای فعلی سینمای کمدی، سامورایی در برلین و ماجرای ممنوع التصویری اش گفتگو کرده ایم و او با لحنی که درست مثل متن هایش تلخ، گزنده و البته تاثیر گذار است به هر پرسشی پاسخ داد.

آقای ژوله، شما سال ها در کسوت نویسندگی و حالا به عنوان بازیگر در ژانر کمدی فعالیت کرده اید، می شود درباره سینمای کمدی با شما صحبت کرد.

در زمینه سینمای کمدی خودم را خیلی صاحب نظر نمی دانم؛ چرا که فقط در 3 فیلم کمدی بازی کرده ام و در 2 فیلم خوب، بد، جلف و هزار پا نقش کوتاهی داشتم. یک فیلمنامه سینمایی کمدی نوشته ام که آن هم پروانه ساخت نگرفته است؛ بنابراین می توانم به عنوان کسی که با این حوزه آشناست صحبت کنم و به سؤال های شما پاسخ بدهم.

فکر می کنید چرا تعداد فیلم هایی که این روز ها در ژانر کمدی ساخته می شود رو به افزایش است و سینمای کمدی هر روز تعداد بیشتری از مخاطبان را به خودش اختصاص می دهد؟

نکته این است که باید بگوییم چرا اقبال عمومی نسبت به ژانر های دیگر به اندازه کافی نیست وگرنه سینمای کمدی در همه جای دنیا مخاطبان زیادی دارد و فیلم های کمدی معمولا بین فیلم های پرفروش سال قرار می گیرند. اساسا باید به این موضوع فکر کنیم که مگر در سینمای ایران چقدر گونه و ژانر سینمایی داریم. ما یک سینمای کمدی داریم و یک سینمای اجتماعی. نه سینمای کودک درست و حسابی داریم نه ژانر علمی - تخیلی و نه فیلم اکشن درست و حسابی تولید می شود، نه فیلم ترسناک داریم. اصلا چیزی نداریم که بخواهیم بگوییم چرا بقیه نیستند و کمدی هست. اگر بخواهید به این نقطه برسید که فضای جامعه غم انگیز است و مردم، غمناک و بی حوصله شده اند و ترجیح شان سینمای کمدی شده، این نتیجه گیری درستی است.

پس معتقدید که جامعه امروز ما بیش از هر زمان دیگری به خنده و شادی احتیاج دارد؟

این تحلیل درست است، اما همانطور که گفتم مگر جز فیلم کمدی چه گزینه های دیگری وجود دارد که مردم از آن ها استقبال نکرده باشند. کدام فیلم اکشن هیجان انگیزی بوده که مورد اقبال مردم قرار نگرفته باشد. مسئله دیگر این است که هزینه تولید فیلم بالا رفته و شاید فقط برخی فیلم های کمدی بتوانند هزینه های خودشان را برگردانند. به همین دلیل سرمایه گذار ها و تهیه کننده ها به سمت ساخت این نوع فیلم ها می روند.

درست است که در ژانر های مختلف، فیلم های هیجان انگیز تولید نشده، اما مگر در سینمای کمدی فیلمی با این مختصات ساخته می شود؟

اگر سلیقه مرا بخواهید فقط آن فیلم هایی که پیمان قاسمخانی در سینمای کمدی نوشته نمونه های قابلی بوده اند و نمونه های اندک دیگری مثل هزارپا که نسخه اصلی اش ساختار قرص و محکمی دارد یا کار هایی که محمدرضا هنرمند زمانی می ساخت یا کار های داریوش مهرجویی و ناصر تقوایی که نایاب شده اند چنین مختصاتی دارند. در یک دهه اخیر جز تعداد محدودی، عموما کار هایی که پیمان قاسمخانی نوشته قابل توجه بوده و بقیه کار ها موردپسند من واقع نشده است.

حتی فیلم هایی که مهران مدیری ساخته و نویسنده اش پیمان قاسمخانی نبوده؟

وقتی می گویم کار هایی که پیمان نوشته را می پسندم، قاعدتا بقیه کار ها جزو مورد علاقه های من نبوده اند.

سانسور گسترده در سینما چقدر در گرایش سینماگران به سینمای کمدی تأثیر داشته؟

سانسور به طور وحشتناک وجود دارد و به همین دلیل فقط با یکسری مسائل می شود شوخی کرد و در چنین شرایطی نمی توانید قصه های خوب بنویسید. مثلا الان فیلم هایی مثل اجاره نشین ها یا ای ایران مجوز ساخت نمی گیرند؛ همانطور که شب های برره اجازه پخش از تلویزیون نمی گیرد. البته سانسور در سینما با تلویزیون متفاوت است، اما هر دو از یک نوع نگرش نشأت می گیرند. در تئاتر هم فقط با مسائلی می شود شوخی کرد که صرفا سر مردم گرم شود.

به عنوان نویسنده طنز تا چه حد با سانسور در سینما و تلویزیون دست به گریبان بودید؟ شدت سانسور به حدی بوده که مانع تولید کار شود؟

در کارگاه های طنزنویسی به بچه ها می گویم اساسا باید با قدرت شوخی کرد و کسی با فرد ضعیف یا کانون ضعف شوخی نمی کند. قدرت هم یا در سیاست یا در ثروت یا در ایدئولوژی است، اما اینجا با هیچ کدام از این ها نمی توانی شوخی کنی. فقط گاهی می توانی به خط قرمز هایی که بسیار پررنگ و سلیقه ای است نزدیک بشوی. این خط قرمز ها شامل شوخی های سیاسی و اجتماعی است. وقتی فقط می توانی به شوخی هایی از این دست یا چه بسا فقط به شوخی های رکیک نزدیک بشوی، طنز گزنده اجتماعی، سیاسی و اخلاقی تولید نمی شود و در نتیجه با کثرت فیلم های کم محتوا روبرو خواهیم شد.

دایره سانسور در سینما و تلویزیون در مقایسه با یک دهه قبل گسترده تر شده یا فضا برای کارکردن باز تر است؟

من کارم را با شب های برره، مرد هزار چهره و باغ مظفر شروع کردم و در شبکه نمایش خانگی هم نویسنده کار هایی مثل شوخی کردم و قهوه تلخ بودم، اما بعد که به تلویزیون برگشتم متوجه شدم اصلا نمی شود روی پروژه هایی مثل شب های برره و مرد هزار چهره کار کرد. حتی در حاشیه هم که فقط با یک صنف شوخی می کرد عقیم ماند. فکر می کنم الان در شبکه نمایش خانگی هم نمی شود قهوه تلخ یا شوخی کردم را ساخت. البته شوخی کردم از تلویزیون پخش می شود، اما فقط آیتم هایی که برداشت نقد از دولت می شود روی آنتن می رود و خیلی از آیتم ها یا سانسور می شود یا اصلا پخش نمی شود.

به سراغ سامورایی در برلین برویم. در این فیلم که همه فاکتور های لازم برای ممیزی را دارد با موضوع سانسور درگیر نبودید؟

هزینه های ساخت سامورایی در برلین با یوروی 5 هزار تومانی برآورد شده بود، اما وقتی به آلمان رفتیم قیمت یورو به 15 هزار تومان رسید. به همین دلیل محدودیت های ناخواسته ای در کار ایجاد و خیلی از بخش های فیلمنامه محدود شد. موضوع فیلم و فیلمنامه به گونه ای بود که خیلی درگیر سانسور نشدیم.

شاید به این دلیل که مهدی نادری با فضای فعلی کار در سینمای ایران آشناست و می داند چه فیلمی بسازد که زیر تیغ سانسور نرود.

آقای نادری مگر با فضای سینمای ایران آشناست؟ او یک فیلم به نام بدرود بغداد ساخت و 8 سال خانه نشین شد.

احتمالا همین دوری چندین ساله از سینما باعث شد دست به عصا راه برود و فیلم بی دردسری مثل سامورایی در برلین را بسازد.

نمی دانم، اما نادری خیلی دنبال شوخی های رکیک نبود. حتی دستمایه هایی مثل دختر ایرانی و دختر آلمانی در فیلم داشتیم و می توانست با این شخصیت ها بازی کند، اما این کار جزو علایق خودش نبود.

یکی دیگر از چالش های سینمای کمدی این است که از سوی مسئولان جدی گرفته نمی شود. به طور مثال بهترین بازیگران طنز مثل اکبر عبدی یا علیرضا خمسه همیشه دستشان از جوایز سینمایی کوتاه مانده است و فیلم های ستاره دار کمدی آنطور که باید مورد توجه قرار نگرفته اند. چرا سینمای کمدی اساسا جدی گرفته نمی شود؟

فکر می کنم یکی از مدیران صدا و سیما بود که می گفت کمدی برای مسئولان حکم توالت را دارد. همه می گویند لازم و ضروری است و مردم را آرام می کند و می تواند سوپاپ باشد، اما کسی حاضر نیست با کمدی عکس یادگاری بگیرد.

شاید دلیلش این باشد که سینمای کمدی در سال های اخیر رو به ابتذال رفته و مسئولان هم می خواهند خودشان را از آنچه سینمای مبتذل خوانده می شود مبرا کنند.

آن ها همیشه سعی کرده اند خودشان را مبرا کنند. همانطور که از شب های برره و مرد هزار چهره خودشان را مبرا کردند. اینگونه نیست که کار های پیمان قاسمخانی با آن ساختار درست و حسابی دیده شود. کمدی ساز ها و بازیگران کمدی هیچ زمانی جدی گرفته نشده اند. یک سال برای اینکه به نوید محمد زاده جایزه ندهند آن را به رضا عطاران دادند، وگرنه تلاشی که عطاران در سینمای کمدی کرده، دیده نشده است. هیچ وقت فیلم هایی مثل اجاره نشین ها، دایره زنگی، ای ایران، مارمولک و ورود آقایان ممنوع دیده و جدی گرفته نشد.

شباهت فیلم های کمدی اخیر هم عجیب است. اینکه در ژانر کمدی تفاوتی بین فیلم های سینمایی احساس نمی شود از کجا نشأت می گیرد؟

دست اندرکاران تولید فیلم فکر می کنند فقط چند بازیگر داریم که باعث فروش فیلم می شوند. فیلمنامه نویس ها هم معمولا مشترک هستند و از طرفی سوژه هایی که می توانند دستمایه یک سناریوی طنز باشند محدود است و در نتیجه آثار تولید شده به هم شبیه می شوند.

برگردیم به مضمون فیلم های کمدی. فکر می کنید فیلم کمدی احتیاج جامعه امروز است یا به فیلم هایی احتیاج داریم که مخاطب را به تعقل وا دارد؟

سلیقه من همان کار هایی است که در سال های فعالیتم در آن ها حضور داشته ام؛ کار هایی مثل شب های برره، مرد هزار چهره، قهوه تلخ، شوخی کردم یا حتی کاری که در فیلم ساعت 5 عصر کردم. رویکرد من چه در سال هایی که کار مطبوعاتی می کردم چه در سال هایی که می نوشتم و چه در دوره ای که استند آپ می کردم طنز انتقادی بوده است؛ طنزی که رفتار و رویه یک جریان قدرتمندی را نقد کند و در موردش حرف بزند و تئوری کمدی برای کمدی و خنده برای خنده را درک نمی کنم. سلیقه من نقد و حرف زدن است تا خنداندن مخاطب.

بگذارید طور دیگری سؤالم را مطرح کنم. به عنوان نویسنده طنز فکر می کنید در برهه فعلی آگاهی بخشی باید دغدغه سینماگران باشد یا خنداندن مردم؟

من در مورد کاری که در فضای مجازی و صفحه شخصی ام می کنم هم به بن بست رسیده ام. حس می کنم فضای جامعه به حال خوب و مهم تر از آن به امید و اعتماد و رفع و رجوع تنش ها احتیاج دارد. اگر بخواهم دوباره بنویسم بازهم تیغ تیز طنز در نوشته هایم خواهد بود. آن قدر رسانه های موافق و معاند و مجازی وجود دارد که همه مردم آگاهی نسبی دارند. اگر یک طنز انتقادی در حد کپشن فضای مجازی می نویسم حرفی است که مردم هم می دانند و ممکن است دلشان خنک شود وگرنه جنبه آگاهی بخشی ندارد. اگر می خواهید مرا در دوگانه شادی و آزادی قرار بدهید من در وضع فعلی شادی برای مردم را ترجیح می دهم.

چه برنامه ای برای آینده دارید؟ می خواهید به عنوان بازیگر به کارتان ادامه بدهید یا شوق نویسندگی وسوسه تان می کند؟

2 طرح دارم که می خواهم آن ها را بنویسم. خدا را شکر سطح بازیگری ام را به جایی رسانده ام که تهیه کننده حاضر است طرحم را بنویسم و نقش اصلی را هم خودم بازی کنم. فکر می کنم اگر قرار باشد اتفاق خوبی در سینما برای من بیفتد باید از همین راستا باشد چرا که معلوم نیست چند فیلمنامه خوب در سال نوشته و از بین آن ها به من هم پیشنهاد داده شود. این آرزوی من است، اما بعد از 4-3 سال دوری از کار نویسندگی ممکن است برایم سخت باشد. آن بخشی که مرا در بازیگری ارضا می کند تئاتر است. در تئاتر، نمایشنامه نویس های خوبی داریم و از نمایشنامه های خارجی هم استفاده می شود؛ بنابراین برخلاف سینما و تلویزیون، معضل متن وجود ندارد و همین مسائل هر بازیگری را راضی می کند. در تئاتر لذت اجرای زنده را احساس می کنم و با صدای خنده و ری اکشن پایانی تماشاگر خستگی ام در می رود.

موضوع طرح هایی که دارید کمدی است یا مضمون اجتماعی دارد؟

کمدی از نوعی که خودم دوست دارم؛ طنز تلخی که به نظرم جامعه امروز ما به آن احتیاج دارد.

مردی که با خنده آمد

شاید خود امیر مهدی ژوله هم تصور نمی کرد که اجرای استندآپ در یک شوی هفتگی به نام خندوانه، خیلی زود به سکوی پرش اش بدل شود و او را به سینما و تئاتر پرتاب کند. ژوله که سال ها در مطبوعات قلم زده بود و به عنوان نویسنده برنامه های پرمخاطب طنز هم شناخته می شد بعد از آنکه در فینال مسابقه استندآپ خندوانه از امین حیایی هم عبور کرد به اوج شهرت رسید و مدتی بعد با ایفای نقش در آیتم های نمایشی دورهمی توانایی اش در عرصه بازیگری را هم نشان داد؛ بنابراین مهران مدیری نخستین کسی بود که ژوله را جلوی دوربین برد و راستا را برای حضورش در فیلم های سینمایی و سریال های تلویزیونی هموار کرد.

امیر مهدی ژوله تاکنون در 3 فیلم سینمایی حضور داشته که نخستین آن فیلم خوب، بد، جلف به کارگردانی دوست قدیمی اش پیمان قاسمخانی بوده است. او در این فیلم نقش فرعی و کوتاهی داشت، اما نخستین حضورش در سینما پای او را به تئاتر و تلویزیون هم باز کرد.

نکته جالب اینکه قرار بود کارگردانی این فیلم را رامبد جوان یا سروش صحت بر عهده داشته باشند، اما با طولانی شدن نگارش فیلمنامه این همکاری ممکن نشد و پیمان قاسمخانی خودش کارگردانی را برعهده گرفت تا یک نقش کوتاه هم برای رفیق قدیمی کنار بگذارد.

حضور ژوله در سریال نوروزی دیوار به دیوار و قرار گرفتنش مقابل دوربین سامان مقدم یک غافلگیری تمام عیار بود. او در این سریال نقش زامیاد گلچین را بازی می کرد و در کنار بازیگران اسم و رسم داری مثل فرهاد آئیش، رؤیا تیموریان، ویشکا آسایش و... خوش درخشید. غیبت در دیوار به دیوار 2 شایعه ممنوع الکاری اش در تلویزیون را برسر زبان ها انداخت و به این ترتیب دیوار به دیوار، نخستین و آخرین حضورش در یک سریال تلویزیونی بوده است.

سریال گلشیفته، شروع حضور ژوله در شبکه نمایش خانگی است و او در این سریال نقش وحید راست کردار، صاحب گاوداری را بازی می کند. امیر مهدی ژوله هر چه از نویسندگی فاصله گرفت به صحنه نمایش نزدیک تر شد و با حضور مقابل دوربین کارگردان مطرح دیگری به نام بهروز شعیبی در سریال گلشیفته خودش را به عنوان کمدین معرفی کرد و این بار از تجربه همبازی شدن با بازیگران مطرحی همچون مهدی هاشمی، مهناز افشار و سیامک انصاری بهره برد.

بازی در فیلم سینمایی هزارپا به کارگردانی ابوالحسن داوودی که در رتبه اول پرفروش ترین فیلم های تاریخ سینمای ایران واقع شده است هم در کارنامه هنری ژوله ثبت شده است. او در این فیلم نقش کریم، جاسوس مجاهدین در آسایشگاه جانبازان را بازی می کند و در کنار کمدین های مطرحی مثل رضا عطاران و جواد عزتی تجربه اندوزی کرد. اگر چه نقش ژوله در این فیلم هم کوتاه بود، اما همین نقش های کوتاه برای باز شدن پای او به دیگر پروژه های سینمایی کافی است.

سامورایی در برلین را باید مهم ترین کار ژوله در سینمای کمدی دانست. او به همراه حمید فرخ نژاد و هومن حاجی عبداللهی و میرطاهر مظلومی، جزو بازیگران اصلی فیلم هستند و گریم متفاوت، وجه تمایز سامورایی در برلین با سایر فیلم های کمدی است که در چند سال اخیر ساخته شده است. داستان سامورایی در برلین، پیرامون 3 شخصیت اصلی و کاملا کند ذهن فیلم (حمید فرخ نژاد امیر مهدی ژوله و میرطاهر مظلومی) است که در ایران و آلمان ساخته شده و ژوله با حضور در این فیلم یک قدم بزرگ دیگر به سوی سوپر استار شدن در سینما برداشته است.

منبع: برترین ها
انتشار: بروزرسانی: 10 مرداد 1398 شناسه مطلب: 181

به "گپی با امیرمهدی ژوله؛ ساموراییِ ممنوع التصویر!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "گپی با امیرمهدی ژوله؛ ساموراییِ ممنوع التصویر!"

نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید